Η μεσογειακή διατροφή κλειδί για τη μείωση βάρους και την υγεία, λέει μελέτη

Η μεσογειακή διατροφή θεωρείται εδώ και χρόνια ένα από τα πιο υγιεινά διατροφικά πρότυπα, καθώς έχει συνδεθεί με μικρότερο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη και άλλες χρόνιες παθήσεις. Όμως, όταν ο βασικός στόχος είναι η απώλεια βάρους, μπορεί μια διατροφή που βασίζεται στην ποιότητα των τροφών να είναι πιο αποτελεσματική από μια προσέγγιση που δίνει κυρίως έμφαση στη μείωση των θερμίδων;

Σε αυτό το ερώτημα προσπάθησαν να απαντήσουν ερευνητές στις ΗΠΑ, πραγματοποιώντας μια τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη σε 360 ανθρώπους με παχυσαρκία. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο JAMA Network Open, δείχνουν ότι η μεσογειακού τύπου διατροφή δεν οδήγησε σε μεγαλύτερη απώλεια βάρους σε διάστημα δύο ετών σε σύγκριση με ένα άλλο οργανωμένο πρόγραμμα απώλειας βάρους. Παράλληλα, όμως, όσοι ακολούθησαν τη μεσογειακού τύπου παρέμβαση βελτίωσαν σημαντικά τις διατροφικές τους συνήθειες.

Τι ακριβώς εξέτασαν οι ερευνητές

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος DELISH και συμμετείχαν 360 άνθρωποι ηλικίας 18 έως 75 ετών, οι οποίοι είχαν παχυσαρκία. Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από επτά μονάδες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στη Βόρεια Καρολίνα. Οι 182 εντάχθηκαν στην ομάδα που ακολούθησε το πρόγραμμα μεσογειακού τύπου διατροφής και οι υπόλοιποι 178 σε ομάδα ελέγχου, η οποία ακολούθησε πρόγραμμα απώλειας βάρους της WeightWatchers.

Οι δύο ομάδες παρακολουθήθηκαν για 24 μήνες. Στην ομάδα της μεσογειακής διατροφής, το πρόγραμμα είχε τρία στάδια. Κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες, ο βασικός στόχος ήταν η βελτίωση της ποιότητας της διατροφής και όχι η γρήγορη απώλεια κιλών. Από τον πέμπτο έως τον δωδέκατο μήνα δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στην απώλεια βάρους, ενώ από τον 13ο έως τον 24ο μήνα στόχος ήταν η διατήρηση των αποτελεσμάτων. Και οι δύο ομάδες έλαβαν επίσης συμβουλές για τακτική μέτριας έντασης σωματική δραστηριότητα.

Οι ερευνητές δεν εξέτασαν μόνο τη ζυγαριά. Κατέγραψαν επίσης την ποιότητα της διατροφής, τη σωματική δραστηριότητα και ορισμένους δείκτες της υγείας. Με απλά λόγια, προσπάθησαν να διαπιστώσουν όχι μόνο ποιο πρόγραμμα οδηγεί σε λιγότερα κιλά, αλλά και αν αλλάζει ουσιαστικά ο τρόπος με τον οποίο τρέφονται οι συμμετέχοντες.

Παρόμοια απώλεια βάρους στις δύο ομάδες

Το βασικό αποτέλεσμα ήταν ότι δεν υπήρξε ουσιαστική διαφορά στην απώλεια βάρους μετά από δύο χρόνια. Στην ομάδα της μεσογειακού τύπου διατροφής η μέση μεταβολή του σωματικού βάρους ήταν απώλεια περίπου 3,4%, ενώ στην ομάδα ελέγχου ήταν περίπου 3,5%. Η διαφορά ήταν τόσο μικρή, ώστε οι ερευνητές δεν μπορούσαν να θεωρήσουν ότι το ένα πρόγραμμα ήταν καλύτερο από το άλλο ως προς την απώλεια βάρους.

Ωστόσο, η εικόνα ήταν διαφορετική, όταν οι ερευνητές εξέτασαν την ποιότητα της διατροφής. Οι συμμετέχοντες που ακολούθησαν τη μεσογειακού τύπου παρέμβαση εμφάνισαν σαφώς μεγαλύτερη βελτίωση στις διατροφικές τους συνήθειες σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Η βελτίωση αυτή καταγράφηκε ήδη από τους πρώτους μήνες και παρέμεινε μέχρι το τέλος της παρακολούθησης.

Στην πράξη, το συγκεκριμένο διατροφικό πρότυπο έδινε έμφαση σε τρόφιμα όπως τα λαχανικά, τα φρούτα, τα προϊόντα ολικής άλεσης, τους ξηρούς καρπούς και τους σπόρους, στα ψάρια και τα φυτικά έλαια, ενώ περιόριζε τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες και τα πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα.

Ένα ενδιαφέρον στοιχείο ήταν ότι όσοι επέστρεψαν για τις μετρήσεις στους 24 μήνες στην ομάδα της μεσογειακής διατροφής είχαν διατηρήσει απώλεια σχεδόν 5% του αρχικού τους βάρους. Στην ομάδα ελέγχου η αντίστοιχη απώλεια ήταν σχεδόν 4%. Οι ερευνητές θεωρούν σημαντικό το γεγονός ότι η απώλεια βάρους διατηρήθηκε σε μεγάλο βαθμό, καθώς πολλές παρεμβάσεις αδυνατίσματος παρουσιάζουν μεγαλύτερη απώλεια στην αρχή και στη συνέχεια μέρος του βάρους επιστρέφει.

Γιατί έχει σημασία η βελτίωση της διατροφής

Το βασικό μήνυμα της μελέτης δεν είναι ότι η μεσογειακή διατροφή «δεν λειτουργεί». Αντίθετα, δείχνει ότι η αξία της μπορεί να βρίσκεται σε κάτι περισσότερο από τον αριθμό που εμφανίζει η ζυγαριά. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ποιότητα της διατροφής σπάνια αποτελεί βασικό αποτέλεσμα στις μελέτες απώλειας βάρους. Στη συγκεκριμένη έρευνα, όμως, η βελτίωση ήταν σημαντική και διατηρήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει την καλύτερη ποιότητα διατροφής με χαμηλότερο κίνδυνο για αρκετές χρόνιες ασθένειες.

Αυτό σημαίνει ότι ένα πρόγραμμα μπορεί να έχει οφέλη για την υγεία, ακόμη και αν δεν οδηγεί σε θεαματική απώλεια κιλών. Η μελέτη δείχνει επίσης ότι οι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες μπορούν να επιτευχθούν και να διατηρηθούν με σχετικά περιορισμένη συμβουλευτική υποστήριξη.

Συνολικά, η μελέτη δείχνει ότι η μεσογειακού τύπου διατροφή δεν προσφέρει από μόνη της μεγαλύτερη απώλεια βάρους από ένα οργανωμένο πρόγραμμα που επικεντρώνεται στη μείωση της πρόσληψης ενέργειας. Συγχρόνως, όμως, προσφέρει κάτι εξίσου σημαντικό: μια ουσιαστική και διατηρήσιμη βελτίωση στην ποιότητα της διατροφής. Για τους ερευνητές, αυτό αποτελεί λόγο ώστε η ποιότητα των τροφών να αποκτήσει μεγαλύτερη θέση στα προγράμματα αντιμετώπισης της παχυσαρκίας και όχι να αντιμετωπίζεται η προσπάθεια μόνο ως μια υπόθεση «λιγότερων θερμίδων».